Климаттың өзгеруі және төмен көміртекті даму

Компания климаттың өзгеруін өз бизнесінің ұзақ мерзімді тұрақтылығына, стратегиялық басымдықтарына, инвестициялық тартымдылығына және жұмыс істейтін аймақтарының әлеуметтік- экономикалық дамуына әсер етуі мүмкін негізгі фактор ретінде қарастырады. Климаттық реттеуді күшейту, көміртегі бағасын белгілеу тетіктерін әзірлеу, көмірсутектерге деген сұраныс құрылымдарының өзгеруі және климаттық ақпаратты ашудың ашықтығына қатысты инвесторлардың күтулерінің артуы Компания үшін тәуекелдерді (реттеушілік, нарықтық, технологиялық, физикалық және өтпелі) және мүмкіндіктерді (энергия тиімділігін арттыру, төмен көміртекті өнімдерді әзірлеу және жаңа бизнес бағыттары) тудырады.

Климаттық факторлар стратегиялық және инвестициялық жоспарлауға, бюджеттеуге, активтерді басқаруға және корпоративтік тәуекелдерді басқару жүйесіне біріктірілген, бұл басқарушылық шешімдер қабылдау кезінде ықтимал қаржылық әсерлердің ескерілуін қамтамасыз етеді.

Климаттық күн тәртібі корпоративтік басқарудың ажырамас бөлігі болып табылады, ал климаттық тәуекелдер мен мүмкіндіктерді басқару Директорлар кеңесі/Комитет және Басқарма деңгейлерінде шешім қабылдауға біріктірілген.

Компанияның климаттың өзгеруін басқаруға көзқарасы келесіге негізделген:

• 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына қол жеткізу мақсатын қоса алғанда, климаттың өзгеруі саласындағы Қазақстан Республикасының ұлттық және халықаралық міндеттемелерін сақтау;
• салалық ерекшеліктерді, технологиялық жетілуді және шешімдердің қолжетімділігін ескере отырып, қызметтің көміртегі қарқындылығын біртіндеп және экономикалық тұрғыдан негізделген төмендету.

Тәсілдің негізгі элементтері:

• климаттық күн тәртібін корпоративтік және инвестициялық басқару процестеріне стратегиялық интеграциялау;
• корпоративтік тәуекелдерді басқару жүйесіндегі климаттық тәуекелдер мен мүмкіндіктерді жүйелі түрде анықтау және бағалау;
• өндірістік және энергетикалық инфрақұрылымның тұрақтылығын арттыруды қоса алғанда, физикалық және өтпелі климаттық тәуекелдерге бейімделу механизмдерін әзірлеу;
• халықаралық озық тәжірибелерге (IFRS S2, GRI, CDP, ISO 14064) сәйкес климаттық ақпаратты ашудың ашықтығын, мониторингін және сапасын жақсарту

Климаттық стратегия және мақсаттар

Компанияның климаттық стратегиясы 2060 жылға дейінгі ТКДБ‑да бекітілген және ол 2025 есептік жылы үшін өзекті болып табылады. ТКДБ парниктік газдар шығарындыларын азайтуға, энергия тиімділігін және энергия үнемдеуді арттыруға, төмен көміртекті технологияларды дамытуға, соның ішінде жаңартылатын энергия көздерін, метан шығарындыларын басқаруды (OGMP), CCUS, сутекті энергетика, тұрақты авиациялық отын (SAF) және офсет жобалары бойынша инновациялық бастамаларды іске асыруға бағытталған. Стратегия капиталдық жоспарлауға, активтерді басқаруға және КТБЖ‑ға интеграцияланған.

ТКДБ‑2060 шеңберінде Компания парниктік газдар шығарындыларын азайту және төмен көміртекті шешімдерді дамыту бойынша сандық және сапалық мақсаттар қояды. Бұл мақсаттар ұлттық климаттық бағдарлар, халықаралық міндеттемелер және энергетикалық ауысу сценарийлерін ескере отырып айқындалған.

Шығарындылар динамикасын бағалау үшін базалық жыл ретінде COVID‑19 пандемиясына дейінгі Компанияның типтік операциялық қызметін көрсететін 2019 жыл қабылданды.

ҚМГ инвестициялық жобаларды бағалау және сценарийлік талдау барысында ішкі көміртек бағасын пайдаланады. Ішкі көміртектің бағалау параметрлері жыл сайын жаңартылып, инвестициялық шешімдерді стресс‑тестілеуде қолданылады.

ҚМГ операциялары квоталар саудасының ұлттық жүйесінің (Kazakhstan ETS) қолданылу аясына жатады; жекелеген активтер үшін EU ETS-те қолданылады (оның ішінде downstream- периметрде). Компания талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету стратегиясын іске асырады: реттеуші талаптардағы өзгерістерге мониторинг жүргізу, энергия тиімділігі бағдарламалары, ЖЭК-ті дамыту, «Мониторинг, есептілік және верификация» жүйесін (бұдан әрі – MRV) нығайту, метан/көміртек бойынша кеңейтілген реттеуге және автоматтандырылған мониторинг жүйесін (бұдан әрі – АМЖ) пайдалануға дайындық.

2031 жыл мақсаттары

• тікелей (1-ауқым) және жанама (2-ауқым) шығарындыларды 2019 жылғы деңгеймен салыстырғанда 15%-ға азайту;
• метан шығарындыларын 32%-ға азайту;
• көміртегі қарқындылығын 15%-ға төмендету;
• электр энергиясын тұтыну балансында жаңартылатын энергия көздерінің үлесінің кемінде 15%-ына қол жеткізу;
• газды тұрақты факельдік жағудан толық бас тарту;
• 1 600 гектар аумақта орман климатының өзгеруін жою жобасын іске асыру.

2060 жыл мақсаттары

• декарбонизация шараларын және өтемақы механизмдерін пайдалануды ескере отырып, тікелей (1-ауқым) және жанама (2-ауқым) шығарындыларды 64%-ға төмендету;
• Метан шығарындыларын 96%-ға азайту;
• Көміртегі қарқындылығының 60%-ға төмендету;
• электр энергиясын тұтыну балансында жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 50% жеткізу;
• 11 600 гектарға дейінгі аумақта орман климатының өзгеруін өтеу жобаларын іске асыру;
• CCUS жобалары аясында 421 мың тоннаға дейін CO₂ айдау ;
• 1,4 млн тоннаға дейін тұрақты авиациялық отын (SAF) өндіру (портфель мақсаты нарыққа/ реттеуші органдардың дайындығына байланысты);
• CDP климаттық рейтингінде «А» рейтингіне қол жеткізу.

Осы мақсаттарды іске асыру көміртегі ізін төмендетудің ұзақ мерзімді траекториясын қалыптастырады және төмен көміртекті даму моделіне кезең-кезеңімен көшуді қолдайды. Бұл бағдарлар мен сценарийлер (реалистік / «жасыл» / терең декарбонизациялау) ТКДБ‑2060-та, оның ішінде орман-климаттық жобалар, OGMP/LDAR және CCUS/сутек/SAF бойынша бекітілген.

«Әсердің елеулілігін» бағалау және шешімдерді қолдау үшін ҚМГ сандық және сапалық тәсілдерді, оның ішінде EBITDA-ға бағдарланған бағалауды, сондай-ақ Value-at-Risk (VaR) және Cash-flow-at-Risk (CFaR) әдістемелерін қолданады.